امّا تشريح « اجوف » و عروق و شعبى كه صعود نموده است از آن : در چهار مطلع بيان مىيابد مطلع اوّل در بيان عروق صاعد از « اجوف » بعد انفصال آن از كبد تا آن كه قريب به قلب رسد : « شيخ الرئيس » - رحمة اللّه تعالى عليه - فرموده : اصل اجوف ، اوّلًا متفرّق مىگردد در نفس كبد به سوى اجزا و شعب شعريه براى جذب غذا از شُعَب « باب » كه آن نيز متجزّى به اجزا و شعب شعريه است : امّا شعب اجوف ، [ پس ] وارد است از حدبهء كبد به سوى جوف آن . و امّا شعبِ باب ، پس آن وارد است از مقعّر كبد به سوى جوف آن ، پس طلوع نموده است از آن شاخى نزد حدبه و منقسم گشته به دو قسم : قسمى صاعد گشته و قسمى هابط . امّا قسم صاعد ، حجاب را شكافته و نفوذ در آن نموده و در آن دو عرق گشته و متفرّق در آن شده براى افادهء تغذيهء آن ؛ پس آن ، محاذى غلاف قلب شده و رسيده است به سوى آن شعب بسيارى و متفرّق گشته است به فر [ و ] ع شعريه براى افادهء تغذيه از « 1 » آن . مطلع دوم در تشريح عروق از حيثيت تقارب نه از حيثيت آن كه پراكنده شده است در ريه و در جرم قلب . پس انقسام يافته است به دو قسم : قسمى از آن كه بزرگ‌تر است به سوى قلب آمده است از جانب اذُن ايمِن آن . و اين ، اعظم عرقى است از عروقى كه آمده است به سوى قلب ؛ به جهت آن كه : براى جذب غذاست و غذا [ هم ] غليظ است و محتاج است به آن كه منفذ آن اوسع باشد و وعاء آن اعظم . و [ امّا ] ساير عروق ، براى جذب و استنشاق نسيم بارداند و نسيم لطيف ، محتاج به توسعه و عظم چندانى نيست . و اين عروق چون داخل قلب گردند سه غشاء از آن به هم

--> ( 1 ) . ب : ( از ) حذف شده .